Od 2026 r. może być jeszcze trudniej uzyskać pozwolenie wodno-prawne i wybudować studnię. A jak się to właściwie robi?
Studnię trzeba zgłosić do 2027 r.?
Pod koniec 2025 r. procedowany był projekt nowelizacji ustawy o prawie wodnym. Na jej mocy:
Nielegalnie wykopaną studnię trzeba zgłosić
Do 2027 r. kary mają być wstrzymane lub ograniczone — potem mogą wynieść nawet 60 tys. zł.
Wiele osób nawet nie zdaje sobie sprawy z tego, że mają nielegalną studnię.
Obecnie do wykopania studni potrzebne jest zgłoszenie wodno-prawne lub nawet pozwolenie. Eksperci biorą pod uwagę stan wód gruntowych i oddziaływanie na sąsiednie działki. Tymczasem dawniej takich wymogów nie było, a studnie wiele osób kopało własnymi siłami, nikogo o tym nie informując.
Gdzie można (a gdzie nie) zbudować studnię?
Mówi o tym Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie:
Studnia musi znajdować się co najmniej 5 m od granicy działki (dopuszczalne jest mniej lub studnia na granicy, jeśli zachowane są pozostałe odległości),
7,5 m od osi rowu przydrożnego,
15 m od budynków inwentarskich, szczelnych zbiorników na nieczystości, silosów czy kompostowników,
30 m od drenażu rozsączającego przy biologicznie oczyszczonych ściekach,
70 m od nieutwardzonych wybiegów dla zwierząt i od drenażu bez oczyszczania biologicznego.
obudowa musi być szczelna i z materiałów niepogarszających jakości wody (np. kręgi betonowe z uszczelnieniem na całej wysokości od wewnątrz i do 1,5 m od zewnątrz).
co najmniej 0,9 m wysokości bez pompy lub 0,2 m z pompą, zawsze z trwałym, nieprzepuszczalnym przykryciem.
w promieniu min. 1 m wokół studni wymagane jest utwardzenie terenu ze spadkiem 2% na zewnątrz.
Te same przepisy określają warunki dla studni wierconej.
Jak określić, na jakiej głębokości jest woda?
Samemu nie da się tego określić; jeśli przystąpisz do wiercenia studni, to specjalista wykona próbny odwiert i określi, na jakiej głębokości jest woda. Czasem ta informacja pojawia się wcześniej, na etapie budowy domu, gdy geolog stwierdzi, że poziom wód gruntowych jest np. Zbyt wysoki, by wybudować podpiwniczenie.
Dostępne w sieci mapy hydrogeologiczne nie będą zbyt pomocne, bo kreślą tylko ogólną sytuację dla gmin i województw. Warto też pytać sąsiadów; jeśli oni wiercili studnię i trafili na wodę na głębokości 30 metrów, to jest szansa, że i na naszej działce istnieje taka możliwość.
Ważne! Często zdarza się, że studnia musi zostać wykopana na głębokość nawet 50 czy 100 m, nawet jeśli to ma być tylko “studnia do podlewania ogródka”. Mimo to warto porównać ocenę dwóch lub trzech fachowców, by mieć pewność co do głębokości studni.
Kiedy na budowę studni trzeba mieć pozwolenie?
W skrócie:
gdy studnia ma być głębsza, niż 30 m,
gdy pobór wody ma być większy niż 5 m3 dziennie,
gdy studnia ma być głębsza niż 100 m — wtedy potrzebny jest też plan ruchu geologicznego.
Jak widać, w zdecydowanej większości przypadków pozwolenie na wydanie studni będzie konieczne, a biorąc pod uwagę jego koszt i cenę samego wiercenia studni, taka “studnia do podlewania ogródka” może kosztować nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych. Warto pamiętać też o dojeździe dla koparki, która musi wykonać odwiert.
Czy trzeba mieć pozwolenie na wybudowanie abisynki?
Nieco mniej procedur wiąże się z kopaniem studni o głębokości kilku metrów. Jednak ta rzeczywiście może posłużyć tylko do podlewania ogródka, b jest po prostu za mało wydajna, by “obsłużyć’ cały dom. Taki odwiert można zrobić samemu, ale tylko wtedy, jeśli woda faktycznie znajduje się na tak niewielkiej głębokości.
Ważne! Jeśli nowe prawo wejdzie w życie, to nawet taką studnię trzeba będzie zgłosić.
Podsumowanie
Budowa studni na działce w 2026 r. to temat znacznie bardziej sformalizowany niż jeszcze kilkanaście lat temu. Nowelizacje prawa wodnego oraz coraz gorszy stan wód gruntowych sprawiają, że nawet istniejące od lat studnie mogą dziś okazać się nielegalne. Kluczowe znaczenie mają: głębokość studni, planowany pobór wody oraz jej usytuowanie względem granic działki i potencjalnych źródeł zanieczyszczeń. W większości przypadków konieczne jest co najmniej zgłoszenie wodno-prawne, a często również pozwolenie. Brak dopełnienia formalności może po 2027 r. skutkować bardzo wysokimi karami finansowymi. Dlatego przed rozpoczęciem wiercenia lub legalizacją starej studni warto dokładnie sprawdzić przepisy i skonsultować się ze specjalistą.
FAQ – najczęstsze pytania o studnię na działce
Czy każdą studnię trzeba zgłosić?
Tak – zgodnie z planowanymi zmianami, również studnie wykonane w przeszłości bez formalności powinny zostać zgłoszone. Do 2027 r. przewidziano okres przejściowy z ograniczonymi karami.
Kiedy potrzebne jest pozwolenie wodno-prawne?
Pozwolenie jest wymagane m.in. wtedy, gdy studnia ma głębokość powyżej 30 m lub gdy planowany pobór wody przekracza 5 m³ na dobę. Przy głębokości powyżej 100 m konieczny jest także plan ruchu geologicznego.
Czy studnia do podlewania ogrodu też wymaga formalności?
Tak. Nawet studnia „ogrodowa” może wymagać zgłoszenia lub pozwolenia, jeśli przekracza określone parametry. W praktyce wiele takich studni musi być wierconych na 30–50 m lub głębiej.
Gdzie nie wolno lokalizować studni?
Studnia nie może być zbyt blisko granicy działki, rowów, szamb, kompostowników, drenaży czy wybiegów dla zwierząt. Przepisy dokładnie określają minimalne odległości (od 5 do nawet 70 m).
Czy studnia kopana i wiercona podlegają tym samym zasadom?
Pod względem lokalizacji – tak. Różnią się natomiast wymagania techniczne dotyczące obudowy, zabezpieczenia i wykonania.
Czy można samodzielnie określić głębokość wody?
Nie. Wymaga to próbnego odwiertu lub badań geologicznych. Mapy hydrogeologiczne mają jedynie charakter orientacyjny.
Czy abisynka wymaga pozwolenia?
Zwykle nie, o ile jest płytka i ma niewielką wydajność. Taka studnia nadaje się jednak głównie do podlewania ogrodu, a nie do zaopatrzenia domu w wodę.
Jakie kary grożą za nielegalną studnię?
Po 2027 r. kary mogą sięgać nawet 60 tys. zł, dlatego legalizacja lub dopełnienie formalności jest zdecydowanie tańszym i bezpieczniejszym rozwiązaniem.
