6 nieoczywistych rzeczy, które MUSI mieć dom energooszczędny, by… faktycznie oszczędzał

Problemy z wysokością rachunków w domach z pompą ciepła czy fotowoltaiką pokazują, że nie tylko sam nowoczesny system się liczy, by dom rzeczywiście był energooszczędny. Nasi architekci wskazali nam 6 rzeczy, które inwestorzy często pomijają przy projektowaniu i stawianiu energooszczędnego domu.

1. Odpowiednie ustawienie względem stron świata

Na początek garść wyników badań:

• Domy z fasadą od zachodu wymagają do ogrzania o 26 proc. więcej energii niż te z fasadą zorientowaną na południe. 1

• “W przypadku domów w zabudowie bliźniaczej, z dużymi przeszkleniami na elewacji frontowej i tylnej, niższe zapotrzebowanie na ogrzewanie i chłodzenie występuje wtedy, gdy elewacja z większymi oknami jest skierowana na południe.” 2

• Wszystko zależy jednak od jednostkowego przypadku; w badaniach przeprowadzonych na przykładzie budynków uniwersyteckich w Indonezji okazało się, że te o “idealnym” ustawieniu (fasada na południe potrzebowały tylko o 4 proc. Energii do ogrzania mniej niż te, których orientacja była mniej korzystna. 3

Jak widać, nie jest przesadą stwierdzenie, że orientacja budynku względem stron świata potrafi zrobić większą różnicę niż drogie okna czy… nowy system grzewczy, choć trzeba to rozpatrywać indywidualnie na bazie warunków na danej działce. Duże przeszklenia od południa pozwalają zimą dogrzewać dom słońcem, a ograniczenie okien od północy zmniejsza straty ciepła. Źle ustawiony dom będzie tracił energię niezależnie od technologii.

Więcej: Świadectwo charakterystyki energ. od 2024 r., wszystkie domy zeroemisyjne od 2028 r. Czy na rynku są takie projekty domów?

2. Strefowanie temperatur w domu energooszczędnym

Garaż, spiżarnia czy nawet korytarze potrzebują niższych temperatur niż sypialnie i salon. Dawniej podział na strefy “chłodniejsze” w domu było trudniej uzyskać; dziś można wyznaczać strefy za pomocą np.:

• stref elektrycznego ogrzewania podłogowego osobnych dla różnych pomieszczeń,

• termostatu, który reguluje, ile stopni będzie w sypialni, a ile w korytarzu,

• systemów kumulujących energię, które pozwalają oddawać ją do otoczenia jeszcze długo po tym, jak grzejnik zostanie wyłączony.

. Dom energooszczędny jest zaprojektowany strefowo — ciepło trafia tam, gdzie faktycznie się przebywa. Oczywiście znaczenie ma sam projekt domu, w którym np. Na parterze znajdują się spiżarnia, łazienka i pokój dzienny, a sypialnie — na górze. Wówczas nocą można ogrzewać tylko jedną część budynku. Więcej takich energooszczędnych projektów domów znajdziesz tu:

Projekty domów energooszczędnych, domy ekologiczne - Z500

3. Sprawdzenie szczelności w domu energooszczędnym

Jeśli powietrze ucieka przez nieszczelności, rachunki będą wysokie nawet pomimo dobrego docieplenia domu czy nowoczesnego systemu grzewczego. Przekonują się o tym właściciele pomp ciepła zamontowanych w domach, w których są nieszczelności. Test szczelności (blower door test) to jeden z najtańszych sposobów, by sprawdzić, czy dom naprawdę trzyma ciepło.

4. System rekuperacji z myślą o oszczędzaniu

Czy wiesz, że źle wykonana rekuperacja potrafi zużywać więcej energii, niż oszczędza?

“Instalacja wentylacyjna z rekuperacją pozwala na ograniczenie zużycia ciepła. “ pisał inżynier J. Kazimierowicz w piśmie “Ciepłownictwo, Ogrzewnictwo, Wentylacja” 4.

Było to w 2013 r., a więc na długo przed “modą” na domy energooszczędne. Dziś szacuje się, że taki system może pomóc odzyskać nawet 30 proc. Ciepła — zobacz projekty domów z rekuperacją.

5. Prosta bryła też może pomóc zaoszczędzić energię

Im więcej przestrzeni pod sufitem, tym więcej powierzchni trzeba ogrzać, a więc rachunki za prąd będą wyższe. To samo dotyczy budowania na zapas poddasza czy piwnic, przez które niepotrzebnie ucieka ciepło.

Ważne! Każdy wykusz, balkon czy załamanie dachu to potencjalny mostek cieplny.

Dom energooszczędny nie zawsze jest „efektowny” na wizualizacji, ale za to może być tani w utrzymaniu przez kolejne 30 lat. Wbrew powszechnej opinii to nie spektakularne kopuły czy domy z gliny i słomy, ale zwykłe domy ze spadzistym dachem bywają najbardziej efektywne energetycznie.

6. Dodatki już po budowie domu, które dają oszczędności

Wiele osób popełnia ten sam błąd: po wybudowaniu energooszczędnego domu nie pilnują podstawowych zasad, które mogą zmniejszyć zapotrzebowanie energetyczne nawet o 20 proc. Chodzi np. o to, by:

• Zamykać rolety, żaluzje lub zasłony na noc
  Tworzą dodatkową warstwę izolacji przy oknach i ograniczają ucieczkę ciepła.

• Odsłaniać okna w dzień (szczególnie od południa)
  Zyski słoneczne potrafią zauważalnie dogrzać wnętrze zimą.

• Uszczelnić okna i drzwi
  Wymiana lub regulacja uszczelek, ustawienie docisku skrzydeł – tanie, a bardzo skuteczne.

• Zamykać drzwi do rzadziej ogrzewanych pomieszczeń
  Garaż, spiżarnia, wiatrołap czy piwnica nie powinny „wysysać” ciepła z części mieszkalnej.

• Położyć dywany lub wykładziny na zimnych podłogach
  Szczególnie na parterze i nad nieogrzewaną piwnicą – poprawiają komfort i ograniczają straty.

• Nie zasłaniać grzejników meblami ani długimi zasłonami
  Ciepło musi swobodnie krążyć po pomieszczeniu.

• Zamontować folie refleksyjne za grzejnikami
  Odbijają ciepło z powrotem do wnętrza zamiast w ścianę.

• Wietrzyć krótko i intensywnie, a nie uchylać okna na długo
  Szybka wymiana powietrza bez wychładzania ścian.

• Uszczelnić przepusty i szczeliny techniczne
  Gniazdka na ścianach zewnętrznych, wyjścia kabli, rury – często niedoceniane źródła strat.

• Zamykać klapę kominka, gdy nie jest używany
  Otwarty przewód kominowy działa jak komin wentylacyjny wysysający ciepło.

• Regularnie serwisować instalację grzewczą
  Odpowietrzone grzejniki i sprawna automatyka pracują efektywniej.

• Zamontować czujniki lub programatory temperatury
  Automatyka eliminuje straty wynikające z „zapominania”.

Mamy nadzieję, że dzięki tym poradom uda się zbudować i utrzymać realnie energooszczędny dom bez ponoszenia niepotrzebnych wydatków.

Tekst zweryfikowany przez inżyniera współpracującego z z500.pl.

Źródła:

1. Elghamry, Rania & Azmy, Neveen. (2018). Buildings Orientation and its Impact on the Energy Consumption. The Academic Research Community publication. 2. 35-49. 10.21625/archive.v2i3.344.

2. Importance of orientation in building energy-savings Speakers: Ramos Ruiz, G.1; Fernández Bandera, C, World SB 14. Barcelona, 2014

3. The impact of Building Orientation on Energy Use: A Case Study in Bung Hatta University, Indonesia, Rini Mulyani, Inna Kholidasari, Wardi, Department of Civil Engineering, Bung Hatta University, Padang, Indonezja, 2017

4. Rekuperacja - ekonomiczny sposób na poprawę jakości powietrza Autorzy Kazimierowicz J. , Gajewski A., Ciepłownictwo, Ogrzewnictwo, Wentylacja, 2013