Wszystko, co ekologiczne, zyskiwało w ostatnich latach na popularności — w tym biologiczna oczyszczalnia ścieków. Szambo jest jednak o wiele tańsze, a przepisy zmieniają się jak w kalejdoskopie, więc trudno nadążyć za tym, czego aktualnie wymaga się od właścicieli domów. A więc: szambo czy przydomowa oczyszczalnia ścieków?
Biologiczne oczyszczalnia a szamba — nowe przepisy
W ostatnich latach rządzący poważnie wzięli się za biologiczne oczyszczalnie ścieków i szamba na fali różnych przepisów mających w zamyśle chronić środowisko i wody gruntowe. Pierwsza nowelizacja weszła w życie w 2023 r. I dotyczy przydomowych oczyszczalni ścieków:
Wystarczy zgłoszenie wodnoprawne zamiast pozwolenia;
trzeba składać w gminie regularne raporty;
większe kary w razie nieprawidłowości.
Jak widać, biologiczne oczyszczalnie ścieków są faworyzowane ponad szambami uznawanymi za mniej korzystne dla środowiska, niemniej i tu wprowadzono więcej obowiązków i kar.
Nowe obowiązki dla właścicieli szamb - 2025 i 2026 rok
Właściciele przydomowych zbiorników dostali w większości w ostatnich latach pismo z urzędu gminy wzywające do określenia rodzaju i pojemności szamba. Po nim nastąpił obowiązek udowodnienia, że szambo było regularnie opróżniane (choć ‘regularność’ zależy od interpretacji gminy i w wielu miejscach chodzi o symboliczne opróżnianie szamba np. raz na 1-2 lata).
Mimo to, rozważając: biologiczna oczyszczalnia ścieków vs szambo, warto wziąć pod uwagę, że te kontrole raczej nie ustaną. Kto planował, że “jakoś” załatwi wywóz nieczystości z pomocą sąsiada czy znajomego wyposażonego w traktor, może się rozczarować, bo przepisy w końcu zmuszą go do opróżniania zgodnie z przepisami.
Ważne! Przed budową domu z szambem warto sprawdzić, czy w danej gminie są w ogóle usługi asenizacyjne i ile kosztują. Jest sporo miejsc w Polsce, gdzie jest np. Tylko jedna tego typu firma, która może dyktować warunki właścicielom posesji.
Rodzaj szamba też ma znaczenie — na razie urzędy akceptowały oświadczenia, ale w przyszłości może też dojść do kontroli, a wówczas lepiej mieć szczelne szambo odpowiedniej wielkości z prawidłową towarzyszącą mu infrastrukturą (bezpieczny właz, odpowiednia odległość id budynków itp.).
Czym jest szambo?
Szambo to szczelny zbiornik bezodpływowy, do którego trafiają wszystkie ścieki z domu. Po jego zapełnieniu konieczne jest regularne opróżnianie przez firmę asenizacyjną.
Najważniejsze cechy szamba:
brak oczyszczania ścieków – są one wywożone w całości,
stosunkowo prosta budowa i montaż,
konieczność systematycznych wywozów,
obowiązek prowadzenia umów i rachunków za odbiór nieczystości.
Szambo bywa wybierane głównie ze względu na niższy koszt początkowy, ale w dłuższej perspektywie generuje stałe i rosnące wydatki eksploatacyjne.
Tu zamówisz projekt szamba do dowolnego projektu domu z500.pl.
Co to jest biologiczna oczyszczalnia ścieków?
Biologiczna oczyszczalnia ścieków to system, w którym ścieki są oczyszczane na miejscu – przy udziale mikroorganizmów tlenowych lub beztlenowych. Oczyszczona woda może być rozsączana w gruncie lub odprowadzana do rowu, drenażu albo zbiornika (zgodnie z przepisami).
Najważniejsze cechy biologicznej oczyszczalni:
realne oczyszczanie ścieków (nawet do 95–98%),
rzadsza konieczność wywozu osadu (zwykle 1–2 razy w roku),
niskie koszty eksploatacji,
rozwiązanie przyjazne środowisku.
To system bardziej zaawansowany technicznie, ale coraz częściej wybierany przy nowych domach jednorodzinnych.
Koszty: szambo vs biologiczna oczyszczalnia
Koszt inwestycyjny
Szambo: ok. 5 000 zł (zbiornik + montaż)
Biologiczna oczyszczalnia: ok. 10 000–18 000 zł (w zależności od technologii i warunków gruntowych)
Koszt eksploatacji
Szambo: co najmniej 400 - 800 zł za wywozy co roku
Oczyszczalnia biologiczna: ok. 50 - 400 zł rocznie (energia + wywóz osadu)
Wniosek: szambo jest tańsze na start, ale biologiczna oczyszczalnia może wygrać po kilku latach użytkowania. Jednak jak to z ekologicznymi technologiami bywa, warto upewnić się, czy tak rzeczywiście jest, rozmawiając z użytkownikami konkretnego rozwiązania.
Komfort użytkowania
Szambo:
konieczność regularnego pilnowania poziomu napełnienia,
ryzyko przepełnienia,
szambowóz musi dojechać w określone miejsce na działce (dodatkowo nie dojedzie w śniegu, deszczu itp.)
uzależnienie od dostępności firmy asenizacyjnej.
Oczyszczalnia biologiczna:
praktycznie bezobsługowa,
brak zapachów przy prawidłowej eksploatacji,
rzadsze wizyty serwisu.
Dla osób mieszkających na stałe w domu jednorodzinnym komfort oczyszczalni jest nieporównywalnie wyższy.
Wpływ na środowisko — szambo vs oczyszczalnia
Biologiczne oczyszczalnie są znacznie bardziej ekologiczne – ograniczają ilość nieczystości wywożonych, zmniejszają ryzyko zanieczyszczenia gleby i wód gruntowych oraz wpisują się w lokalne polityki proekologiczne.
W wielu gminach:
łatwiej uzyskać zgodę na oczyszczalnię niż na szambo,
obowiązują kontrole częstotliwości wywozu szamba,
dostępne są dofinansowania przydomowych oczyszczalni ścieków.
Warunki na działce a szambo vs oczyszczalnia ścieków
Szambo sprawdzi się, gdy:
działka jest mała,
warunki gruntowe są bardzo trudne,
dom będzie użytkowany sporadycznie (np. letniskowy),
Dom ma powstać tanio i szybko, więc nie ma miejsca na dodatkowe inwestycje za kilkanaście tysięcy złotych
A biologiczna oczyszczalnia? Będzie lepsza, gdy:
dom jest zamieszkany całorocznie,
grunt pozwala na rozsączanie,
inwestor myśli długoterminowo i ma czas szukać odpowiedniej firmy, planować i zrealizować taką inwestycję.
Podsumowanie: szambo czy biologiczna oczyszczalnia?
Nie ma jednego rozwiązania idealnego dla wszystkich. Szambo to opcja prostsza i tańsza na początku, ale uciążliwa i kosztowna w eksploatacji. Biologiczna oczyszczalnia ścieków wymaga większej inwestycji początkowej, jednak zapewnia niższe koszty utrzymania, większy komfort i lepszy wpływ na środowisko.
W praktyce:
dla domów całorocznych i nowych inwestycji coraz częściej wygrywa oczyszczalnia biologiczna,
szambo pozostaje rozwiązaniem „awaryjnym”, idealnym tam, gdzie decydujące są koszty i prostota montażu.
Przed podjęciem decyzji warto sprawdzić warunki gruntowe, zapisy lokalnych przepisów oraz dostępne dofinansowania – coraz częściej to one przesądzają o ostatecznym wyborze.
