W 2026 r. przepisy będą nieco łaskawsze dla tych, którzy chcą wybudować taras lub ganek. Ale nie zawsze da się to zrobić bez pozwolenia, co pokazujemy na konkretnych przykładach poniżej.
Taras — od 2026 r. bez pozwolenia
Jeszcze do niedawna na budowę tarasu powyżej 35 m2 trzeba było mieć pozwolenie. Prawo budowlane jednak bardzo korzystnie zmieniło się w 2025 r.:
Taras do 35 m2 można zbudować bez żadnych formalności.
Przykład: na ok. 10-metrowy taras z projektu Zx117 nie trzeba mieć pozwolenia
Taras od 35 do 50 m2 powierzchni wystarczy zgłosić;
dopiero od 50 m2 trzeba ubiegać się o pozwolenie.
W praktyce więc praktycznie wszystkie tarasy da się zbudować bez skomplikowanych zezwoleń.
Taras na piętrze — z pozwoleniem czy bez?
Wszystko to dotyczy też tarasu na piętrze — nie jest potrzebne na nie pozwolenie ani nie trzeba go zgłaszać. Szczególnie, że dość często taras na piętrze stanowi tylko kreatywne wykorzystanie przestrzeni, która tam i tak jest, jak np. W projekcie Zx125, gdzie ponad 40-metrowy taras jest umiejscowiony na powierzchni nad garażem.
Taras na palach a pozwolenie na budowę
Dobra wiadomość efektowny taras na palach nie wymaga pozwolenia na budowę, więc można bez obaw budować taki na metalowym czy drewnianym szkielecie. To efektowne rozwiązanie często wybierają właściciele “trudnych” działek, którzy mogą mieć miejsce do relaksu i zacienioną powierzchnię pod palami pomimo niewielkiej powierzchni.
Taras wolnostojący czy “przy domu”?
Wszystkie te przepisy mówią o tarasie przynależącym do budynku. W praktyce jest to dosyć płynne pojęcie, bo czasem od zwartej zabudowy oddziela go kwietnik czy ścieżka. W założeniu ustawy chodzi jednak o to, by oddzielić od siebie:
Tarasy przynależące do budynków mieszkalnych — te można stawiać bez pozwolenia.
Tarasy służące do prowadzenia działalności rolnej, np. składowania.
Ogródki kawiarniane, na które również najczęściej trzeba mieć pozwolenie.
Ganek — z pozwoleniem czy bez?
Mniej kontrowersji prawnych budzi ganek. To typowa dla dworku polskiego niewielka, często ograniczona kolumnami powierzchnia służąca jako sień i prowadząca do domu.
Ważne! Na dom z gankiem nie trzeba mieć pozwolenia, a w świetle nowych przepisów o budowie tarasu, można też bez pozwolenia dobudować ganek do domu. Jeśli jednak ma on być zadaszony, a w ścianie powstaną nowe drzwi prowadzące do sieni (jak to często bywało w dawnych dworkach), to wówczas potrzebne będzie pozwolenie na rozbudowę.
Wiata – zgłoszenie, pozwolenie czy bez formalności?
Wiata to obiekt budowlany nieposiadający ścian lub mający je jedynie częściowo, jak np. wiata samochodowa lub rekreacyjna.
Najczęściej spotykana i najprostsza procedura dotyczy:
wiat o powierzchni zabudowy do 50 m²,
lokalizowanych na działce z budynkiem mieszkalnym,
przy zachowaniu limitu liczby obiektów (co do zasady: 2 takie obiekty na każde 1000 m² działki).
Wtedy wystarczy zgłoszenie budowy.
Pozwolenie na budowę wiaty będzie potrzebne, gdy:
wiata przekracza dopuszczalną powierzchnię,
jest sytuowana wbrew ustaleniom MPZP lub WZ,
jej oddziaływanie obejmuje działki sąsiednie.
Przykład:
Wiata samochodowa o powierzchni 35 m² na działce jednorodzinnej – zgłoszenie.
Wiata o powierzchni 70 m² – pozwolenie na budowę.
Miejscowy plan i obszar oddziaływania a taras lub wiata
Niezależnie od rodzaju obiektu (taras, ganek, wiata), zawsze trzeba sprawdzić:
zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o WZ,
minimalne odległości od granic działki,
czy obiekt nie powoduje oddziaływania na działki sąsiednie.
Zazwyczaj problemy pojawiają się, gdy wiata do grillowania ma stanąć tuż przy granicy działki, bo mogłaby przeszkadzać mieszkańcom sąsiednich parceli. To właśnie przekroczenie obszaru oddziaływania najczęściej decyduje o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę.
Ile tarasów i wiat można mieć na działce?
Warto pamiętać, że nawet w przypadku tarasów realizowanych na uproszczonych zasadach obowiązują limity ilościowe uzależnione od powierzchni działki. Co do zasady, można postawić maksymalnie dwa takie tarasy na każde 500 m² powierzchni działki.
Oznacza to, że na mniejszych parcelach liczba tarasów realizowanych bez pozwolenia lub na zgłoszenie jest ściśle ograniczona, a przekroczenie tego limitu może skutkować koniecznością uzyskania pozwolenia na budowę albo zakwestionowaniem inwestycji przez urząd.
Podsumowanie: ganek, wiata, taras – bez pozwolenia czy z pozwoleniem w 2026 r.?
Zmiany w Prawie Bdowlanym, które obowiązują w 2025 r. i będą miały zastosowanie także w 2026 r., wyraźnie upraszczają budowę drobnych obiektów przy domu.
Tarasy stały się najmniej problematycznym elementem – do 35 m² można je realizować całkowicie bez formalności, do 50 m² na zgłoszenie, a pozwolenie wymagane jest dopiero przy większych realizacjach. Co ważne, dotyczy to również tarasów na piętrze oraz tarasów na palach, o ile spełniają pozostałe warunki ustawowe.
Ganki również nie sprawiają większych trudności – ich dobudowa najczęściej nie wymaga pozwolenia, chyba że wiąże się z istotną ingerencją w konstrukcję budynku, np. wykonaniem nowych otworów drzwiowych w ścianach nośnych lub znacznym powiększeniem bryły domu.
Wiaty pozostają najbardziej „wrażliwą” kategorią. Mniejsze wiaty (do 50 m²) na działkach z domem jednorodzinnym można realizować na zgłoszenie, ale większe obiekty, wiaty niezgodne z MPZP/WZ lub takie, które oddziałują na sąsiednie działki, będą już wymagały pozwolenia na budowę.
Niezależnie od rodzaju obiektu, kluczowe znaczenie mają zapisy miejscowego planu lub decyzji o warunkach zabudowy, obszar oddziaływania oraz limity ilościowe. Przykładowo, na każde 500 m² działki można zrealizować maksymalnie dwa tarasy na uproszczonych zasadach. Przekroczenie tych limitów lub nieuwzględnienie sąsiedztwa działek to najczęstsze powody problemów z urzędem.
Wniosek jest prosty: w 2026 r. ganek, taras czy wiata są łatwiejsze do zrealizowania niż jeszcze kilka lat temu, ale przed rozpoczęciem budowy zawsze warto sprawdzić lokalne przepisy i dokładnie zaplanować zakres inwestycji, by uniknąć konieczności legalizacji lub wstrzymania robót.
